Deboektant

 

 

Het begon allemaal in 1968 toen de oprichter en conservator van het Streekmuseum Hoeksche Waard te Heinenoord, drs. Jan E. de Rooy (overleden in 2000) het initiatief nam tot de oprichting van de Werkgroep Dialecten van het Streekmuseum. Bij de start op 3 oktober 1968 kreeg hij daarbij steun van de inmiddels overleden (2005) Piet W. de Zeeuw uit ’s-Gravendeel en van de eerste voorzitter van de werkgroep, Jan den Hartigh uit Nieuw-Beijerland. Zij wisten een aantal mensen uit de verschillende dorpen op het eiland enthousiast te maken voor het toenmalige doel van de werkgroep: het verzamelen van woorden en uitdrukkingen in het Hoekschewaardse dialect. Zij vonden dat het dialect waardevol genoeg was om verzameld, geïnventariseerd en voor de toekomst vastgelegd te worden.

 

Op de maandelijkse vergaderingen werden de door de actieve leden en de stille medewerkers verzamelde woorden en uitdrukkingen ter discussie gesteld en na goedkeuring in een kaartsysteem opgenomen. Daarnaast is er in een vroeg stadium contact geweest met universiteiten, in het bijzonder met mevrouw dr. Jo Daan, die als autoriteit op het gebied van dialectenbeschrijving geldt. Tevens is er contact geweest met het Meertens Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Gebleken is echter dat dit geen tastbare resultaten heeft opgeleverd. De kennis, zo blijkt, moet van binnen de grenzen van het eiland komen.
Tijdens de werkgroepvergaderingen, die steeds in de Polderkamer van het museum gehouden werden, kwamen bij de besprekingen niet alleen de ingeleverde woorden aan bod, ook veel met het dialect samenhangende onderwerpen over het dagelijkse leven in vroeger tijden passeerden de revue, zoals oude of inmiddels verdwenen ambachten, oude gebruiken en vooral het werk in de landbouw, omdat de Hoeksche Waard tot omstreeks 1950 vrijwel geheel agrarisch georiënteerd was. Het zal dan ook geen verwondering wekken te constateren dat de kaartenbak voor een zeer groot deel gevuld is met onderwerpen die zich op en rond het boerenbedrijf hebben afgespeeld. Men was tijdens de vergaderingen zeer kritisch, zeker als het ging om de uitspraak van bepaalde woorden uit de verschillende dorpen. Het bleek tijdens deze discussies dat het dialect van dorp tot dorp enigszins verschilt, zodat er sprake is van meerdere Hoekschewaardse dialectvarianten. Na bijna veertig jaar verzamelen werd de drang tot het uitgeven van een woordenboek echter steeds sterker gevoeld. Men vond dat, nu het dialect steeds minder gesproken wordt, de laatste kans zich voordeed om het te realiseren en dat de huidige generatie dialectsprekende werkgroepsleden deze uitgave ter hand moesten nemen. Uiteindelijk werd er voor gekozen het woordenboek tevens van toelichtende foto’s te voorzien.

 

Het Hoekschewaards woordenboek is tegen 36,95 euro in de museumwinkel van het Streekmuseum Heinenoord, in de gehele Hoeksche Waard bij de boekhandel en bij de plaatselijke middenstand te koop.